ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

18

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

ايشان « 1 » ، بازشناختن اندامهاى مركبه و هيئت « 2 » و مزاج ايشان و بازشناختن اندامهاى مفرده و مركبه « 3 » و بازشناختن افعال هر يكى ازين اندامها بانفراد و اشتراك و باز شناختن ارواح كى اين همه افعال « 4 » به قوت روح بوذ و روح از فرمان خداى بوذ تبارك و تعالى « 5 » و اين كونه تعليم كردن را « 6 » از وجه تركيب كويند . « 7 » و آغاز كنم « 7 » اكنون تعليم كردن « 8 » عناصر اعنى آتش و هوا و آب و خاك . و اما طبع آتش كرمست و خشك و كفته بوديم كى معنى آتش اينجا تابش افتاب همىخواهيم و اين كرمى كى اندر حيوانست و نبات كى ورا حرارت غريزى « 9 » خوانند و طبع هوا اعنى قوّت وى كرم نرم است « 10 » و قوّت اب « 11 » سرد ترست و قوّت خاك سرد خشكست « 11 » و كفتن ما قوّت « 12 » از قبل آنست كى بآميزش ايشان يك با ديكر مزاجهاء مختلف بديد آيذ « 13 » و از بسيارى و كمى مقادير اين عناصر اجسام مختلف بديد آيذ . « 14 » اكنون ياذ كنيم « 14 » مزاجات اين عناصر اعنى آميزش ايشان « 15 » يك با ديكر و كفته بوذيم كى اين عناصر را جهار قوتست : كرمى و سردى و ترّى و خشكى ( f . 14 ) جن آميخته شوند [ يك با ديكر ] « 16 » نه كونه آميزش بديد آيذ : يك كونه آنك هر جهار « 17 » برآميزند « 17 » الا آنك گرمى قوىتر آمذه بوذ بر آن « 18 » سه ديكر « 19 » و ديكر انك خشكى قوىتر آمذه بوذ و سديگر آنك ترى قوىتر آمذه بوذ « 19 » و جهارم آنك سردى قوىتر آمذه بوذ و بدين

--> ( 1 ) - ف : و « ب ه » : اين اعضا . ( 2 ) - ب ه : اين اعضا . ( 3 ) - ب ه : و بازدانستن قوى . ( 4 ) - ف : « افعال » ندارد . ( 5 ) - ف : از فرمان خداى عز و جل بوذ . ب ه : قل الروح من امر ربّى . ( 6 ) - ف : « را » ندارد . ( 7 - 7 ) - ف : باب فى ذكر العناصر آغاز كنيم . ( 8 ) - ف : از . ( 9 ) - ف : عزيز . ( 10 ) - ف : كرمست و نرم . م : كرم و تر بود . ( 11 - 11 ) - ف : سردست و تر و خشك و سردست قوت خاك . ( 12 ) - ب ه : هر يك . ( 13 ) - « ب ه » و « م » : از ان قوت ايشان . ( 14 - 14 ) - ف : باب فى الامزجه اكنون ياذ كنم . ( 15 ) - ف : « ايشان » ندارد . ( 16 ) - از « ب ه » و « ف » و « م » : افزوده شد . ( 17 - 17 ) - ف : برابر بوند . ( 18 ) - « ف » و « م » : از ان . ( 19 - 19 ) - ف : و دوم آنك ترى قوىتر آمذه بوذ از ان سه ديكر و سديكر آنك خشكى قوىتر آمذه بوذ